1. ภูเขาไฟระเบิด แผ่นดินไหว และสึนามิเป็นธรณีพิบัติภัยที่เกิดจากกระบวนการเปลี่ยนแปลงภายในโลก ไม่ใช่กระบวนการบนผิวโลก
        2. การเคลื่อนที่ของแผ่นธรณีภาคก่อให้เกิดเป็นแผ่นดินไหว หรือสึนามิ  ได้
        3. ภูเขาไฟสามารถพบเฉพาะบางบริเวณ เช่น แนวรอยต่อของแผ่นธรณี จุดร้อน
        4. คลื่นไหวสะเทือนเป็นคลื่นที่ต้องอาศัยตัวกลางในการเคลื่อนที่
        5. รอยเลื่อนและชั้นหินคดโค้งเป็นโครงสร้างทางธรณีที่สัมพันธ์กับการเคลื่อนที่ของแผ่นธรณี
        6. การเกิดภูเขาไฟระเบิดใต้ทะเล  อาจทำให้เกิดสึนามิได้
        7. การเกิดแผ่นดินไหวสามารถเกิดได้ตลอดเวลา
        8. ในประเทศไทยพบภูเขาไฟดับสนิท
        9. หากเกิดแผ่นดินไหวขณะอยู่ในอาคารควรหมอบลงใต้โต๊ะเพื่อป้องกันสิ่งของตกใส่
        10. หากเกิดสึนามขณะอยู่ในเรือกลางทะเล ควรนำเรือออกจากฝั่งให้มากที่สุด เนื่องจากเมื่ออยู่ในทะเลลึกความสูงคลื่นจะน้อย

แผ่นธรณีเคลื่อนที่เข้าหากัน

แผ่นธรณีเคลื่อนที่แยกออกจากกัน

จุดร้อน

Anatomy of a Volcano

จุดร้อน (Hot spot)
เถ้าภูเขาไฟ (Volcanic ash)
ช่องเปิดภูเขาไฟ (Vent)
ปล่องภูเขาไฟ (Volcanic creator)
 

ภาพโครงสร้างภูเขาไฟ

        ภูเขาไฟมีรูปร่างสัณฐานต่าง ๆ กัน เนื่องจากเกิดขึ้นจากแมกมาซึ่งมีแหล่งกำเนิดแตกต่างกัน และมีองค์ประกอบของแร่แตกต่างกัน เราจำแนกชนิดของภูเขาไฟตามลักษณะทางกายภาพได้ 4 ประเภท ดังนี้

ที่ราบสูงลาวา (Basalt Plateau): เกิดจากแมกมาบะซอลต์  แทรกตัวขึ้นมาตามรอยแตกของเปลือกโลกแล้วกลายเป็นลาวา  ไหลท่วมบนพื้นผิว เช่น เกาะสกาย สกอตแลนด์
 

ภูเขาไฟรูปโล่ (Shield volcano) :

        เกิดขึ้นจากแมกมาบะซอลต์ที่มีความหนืดสูง ไหลออกมาฟอร์มตัวเป็นที่ราบสูงลาวา เช่น ภูเขาไฟมอนนาคีบนเกาะฮาวาย

กรวยกรวดภูเขาไฟ (Cinder cone) : 
        เป็นภูเขาไฟขนาดเล็กมากเกิดจากการสะสมตัวของแก๊สร้อนในแมกมาที่ยกตัวขึ้นมา เช่น ภูเขาไฟในรัฐโอริก้อน

ภูเขาไฟกรวยสลับชั้น (Composite cone volcano) : 
       เป็นภูเขาไฟขนาดปานกลาง ที่มีรูปทรงสวยงามเป็นรูปกรวยคว่ำ สูงประมาณ 100 เมตร ถึง 3,500 เมตร  เรียงตัวอยู่บริเวณเขตมุดตัว (Subduction zone) เกิดขึ้นจากแผ่นธรณีมหาสมุทรที่หลอมละลายเป็นแมกมา แล้วยกตัวขึ้นดันเปลือกโลกขึ้นมาเป็นแนวภูเขาไฟรูปโค้ง (Volcanic arc)

ภูเขาไฟฟูจิ

ภูเขาไฟพินาตูโบ

ภูเขาไฟเซนต์เฮเลน

แท่งเสาหินบะซอลต์  พบที่วัดแสนตุ้ง อำเภอเขาสมิง จังหวัดตราด

เขาลอมฟาง เป็นภูเขาไฟดับสนิท อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี

ปากปล่องภูเขาไฟดับสนิท เขากระโดง จังหวัดบุรีรัมย์

ปากปล่องภูเขาไฟดับสนิทดอยผาคอกหินฟู จังหวัดลำปาง