ชีววิทยา (Biology) ตรงกับภาษาอังกฤษว่า “Biology” ซึ่งรากศัพท์มาจากภาษากรีก คือ Bios(ไบออส) หมายถึงสิ่งมีชีวิต (Life) และ Logos(โลกอส) หมายถึงการมีเหตุผล (reasoning) หรือความคิดดังนั้นวิชาชีววิทยาจึงหมายถึงการศึกษาทางธรรมชาติ และกระบวนการต่าง ๆ ของสิ่งมีชีวิตอย่างมีเหตุผลทำให้มีความรู้ความเข้าใจในสิ่งมีชีวิตชนิดต่าง ๆ ที่เป็นส่วนหนึ่งของ สิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวเราและตัวของมนุษย์ที่ร่วมระบบนิเวศเดียวกัน การศึกษาเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิต เราจะต้องเข้าใจคุณสมบัติ หรือธรรมชาติของสิ่งมีชีวิต (Natural of life )

     สิ่งมีชีวิตมีคุณสมบัติพิเศษที่แตกต่างไปจากสิ่งไม่มีชีวิต ดังนี้ (Biology) สิ่งมีชีวิตสืบพันธุ์ได้ การสืบพันธุ์เป็นเหตุผลอย่างหนึ่งของสิ่งมีชีวิต ที่จะให้ลูกหลานดำรงเผ่าพันธุ์ สืบเนื่องต่อไป การ สืบพันธุ์อาจจะสืบพันธุ์โดยอาศัยเพศ หรือโดยไม่อาศัยเพศก็ตาม สามารถถ่ายทอดลักษณะต่าง ๆ จากพ่อแม่ไปสู่ลูกหลานที่เกิด ขึ้น หน่วยที่ควบคุมลักษณะของสิ่งมีชีวิต เรียกว่า ยีน (gene) ซึ่งอยู่บนโครโมโซมภายในนิวเคลียสของเซล ดังนั้น การสืบพันธุ์ เป็นกิจกรรมขั้นสุดยอดของสิ่งมีชีวิต ที่จะรักษาเผ่าพันธุ์ของตนเอง ให้ยั่งยืนและอยู่รอดในระบบนิเวศ

     ชีววิทยา จะศึกษาเฉพาะเรื่องราวของสิ่งมีชีวิต โดยใช้ขั้นตอนการศึกษา ตามวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นกระบวนการศึกษา (Process) ที่นักชีววิทยาใช้ในการศึกษา เรื่องราวของสิ่งมีชีวิตตามขั้นตอน คือ
การสังเกต 
- การตั้งปัญหา 
- การตั้งสมมติฐาน 
- การตรวจสอบสมติฐาน 
- การแปลผลและการสรุปผล

แขนงต่างๆของวิชาชีววิทยา
1. Anatomy กายวิภาคศาสตร์ (ศึกษาเกี่ยวกับโครงสร้างส่วนต่างๆของสิ่งมีชีวิต)
2. Bacteriology แบคทีเรียวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับแบคทีเรีย)
3. Biochemistry ชีวเคมี (ศึกษาเกี่ยวกับโครงสร้างและกระบวนการเปลี่ยนแปลของสารชีวโมเลกุลในสิ่งมีชีวิต)
4. Botany พฤกษศาสตร์ (ศึกษาเกี่ยวกับพืช)
5. Cytology เซลล์วิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับเซลล์)
6. Ecology นิเวศวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตด้วยกัน และสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม)
7. Entomology กีฏวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับแมลง)
8. Embryology คัพภะวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับตัวอ่อนของสิ่งมีชีวิต)
9. Ethology พฤติกรรมศาสตร์ (ศึกษาเกี่ยวกับพฤติกรรมของสัตว์)
10. Evolution วิวัฒนาการ (ศึกษาเกี่ยวกับการเจริญเปลี่ยนแปลของสิ่งมีชีวิตจากอดีตจนถึงปัจจุบัน)
11. Genetics พันธุศาสตร์ (ศึกษาเกี่ยวกับการถ่ายถอดลักษณะทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต)
12. Helminthology หนอนพยาธิวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับหนอนพยาธิชนิดต่างๆ)
13. Icthyology มีนวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับปลา)
14. Microbiology จุลชีววิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับจุลินทรีย์)
15. Morphology สัณฐานวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับลักษณะรูปร่าง โครงสร้างของร่างกาย)
16. Mycology เห็ดราวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับเห็ดรา)
17. Ornithology ปักษีวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับนก)
18. Phycology สาหร่ายวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับสาหร่าย)
19. Physiology สรีรวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับหน้าที่การทำงานของอวัยวะในร่างกาย)
20. Protozology โพรโตซัววิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับโพรโตซัว)
21. Taxonomy อนุกรมวิธาน (ศึกษาเกี่ยวกับการจัดหมวดหมู่ การตั้งชี่อและการเรียกชื่อสิ่งมีชีวิต)
22. Virology ไวรัสวิทยา (ศึกษาเกี่ยวกับไวรัส)
23. Zoology สัตววิทยา (ศึกษาเกี่ยวกัยสัตว์)

ขอบคุณแหล่งข้อมูล http://sci.srk.ac.th