ภาษาถิ่น คือ คำที่เรียกภาษาที่ใช้พูดในผู้คนที่อยู่ในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ต่างๆกันโดยมีลักษณะเฉพาะที่สำคัญของภาษานั้น
             ภาษามาตรฐานคือ ภาษาถิ่นที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นภาษาที่ถูกต้องเหมาะสมทั้งการพูดและการเขียนถือเป็นภาษากลาง ที่ใช้ติดต่อสื่อสารเข้าใจกันทั้งประเทศด้วยสำนวน และสำเนียงเดียวกันใช้ติดต่อสื่อสารในวงราชการสถานศึกษาและสถาบัน สำคัญในสังคมในสถานการณ์ที่เป็นทางการภาษาถิ่นที่ได้รับการยอมรับให้เป็นภาษามาตรฐานนั้นมักจะเป็นภาษาถิ่นที่ใช้ ติดต่อสื่อสาร กันอยู่ในเมืองหลวงของประเทศ ดังเช่น ภาษามาตรฐานของไทยก็ คือ ภาษาถิ่นกรุงเทพมหานคร 
ภาษามาตรฐานมีลักษณะดังนี้
             ๑) เป็นภาษาที่ได้รับการเลือกเฟ้น ภาษามาตรฐานเป็นภาษาถิ่นที่ได้รับการเลือกเฟ้นจากภาษาถิ่นของบุคคลในถิ่นที่มี บทบาทในการเมือง การปกครอง เศรษฐกิจ และสังคมแล้วยกระดับ มาตรฐาน ให้ทุกคนใช้เหมือนกันและเข้าใจตรงกัน นอกจาก นี้ภาษาถิ่นนั้นจะต้องมีลักษณะผสมผสานเอาลักษณะของภาษาถิ่นอื่น ๆ ไว้ด้วย 
             ๒) เป็นภาษาที่ได้รับการรวบรวมหลักเกณฑ์ระเบียบของภาษาไว้เป็นมาตรฐานเดียวกัน นักวิชาการต้องจัดทำพจนานุกรม และตำราหลักภาษาไว้เป็นหลักในการตรวจสอบและผู้ใช้ยอมรับในหลักของภาษามีการสอนให้ผู้ใช้รู้หลักเกณฑ์การเขียน การ อ่านให้ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ 
             ๓) เป็นภาษาที่ใช้ได้ทุกวงการและทุกสาขาอาชีพ เป็นภาษาที่คนหลายกลุ่มหลายหน้าที่นำไปใช้ได้และผู้ใช้ภาษาเข้าใจ ตรงกันทั้งการพูดและการเขียน เช่น ในศาล ในรัฐสภา ในวงการศึกษาวิทยาศาสตร์การเมืองการปกครองวิชาการแขนงต่าง ๆ ศิลปกรรม ดนตรีนาฏศิลป์ วรรณคดี และวรรณกรรม เป็นต้น 
             ๔) เป็นภาษาที่สามารถปรับปรุงเปลี่ยนแปลงและพัฒนาให้สอดคล้องกับความก้าวหน้าของสังคมและเทคโนโลยีมีการ เพิ่มคำด้วยวิธีต่าง ๆ เช่น การทับศัพท์ การประสมคำ หรือบัญญัติศัพท์เพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการในการใช้และสามารถนำ ไปใช้ได้อย่างหลากหลาย 
             ๕) เป็นภาษาที่เป็นที่ยอมรับของคนถิ่นอื่นว่าเป็นภาษาประจำชาติเป็นภาษาที่มีลักษณะเฉพาะแตกต่างจากภาษาถิ่นทั่วไป เป็นเอกลักษณ์ของชาติ สร้างความภูมิใจแก่คนในชาติ
             ภาษาถิ่น คือ ภาษาย่อยที่ใช้พูดกันในท้องถิ่นต่าง ๆ ซึ่งเกิดจากการใช้ภาษาเพื่อการสื่อความหมายความเข้าใจกันระหว่าง ผู้คนที่อาศัยอยู่ตามท้องถิ่นนั้น ๆ ซึ่งอาจจะแตกต่างไปจากมาตรฐานหรือภาษาที่คนส่วนใหญ่ของแต่ละประเทศใช้กันและอาจ จะแตกต่างจากภาษาในท้องถิ่นอื่นทั้งทางด้านเสียง คำและ การใช้คำ ภาษาถิ่นเป็นภาษาที่มีลักษณะเฉพาะทั้งถ้อยคำและสำเนียง ภาษาถิ่นจะแสดงถึงเอกลักษณ์ ลักษณะความเป็นอยู่ และวิถีชีวิตของผู้คนในท้องถิ่นของแต่ละภาคของประเทศไทยบางทีเรียก ว่า ภาษาท้องถิ่นและหากพื้นที่ของผู้ใช้ภาษานั้นกว้างก็จะมีภาษาถิ่นหลากหลายและมีภาถิ่นย่อย ๆ ลงไปอีก เช่นภาษาถิ่นใต้ ก็มี ภาษาสงฃลา ภาษานคร ภาษาตากใบ ภาษาสุราษฎร์เป็นต้น ภาษาถิ่นทุกภาษาเป็นภาษาที่สำคัญในสังคมไทยเป็นภาษาที่บันทึก เรื่องราว ประสบการณ์ และวัฒนธรรมทุกแขนงของท้องถิ่นเราจึงควรรักษาภาษาถิ่นทุกถิ่นไว้ใช้ให้ถูกต้องเพื่อเป็นสมบัติมรดก ของชาติต่อไปซึ่งภาษาถิ่นจะเป็นภาษาพูดหรือภาษาท่าทางมากกว่าภาษาเขียนภาษาถิ่นของไทยจะแบ่งตามภูมิศาสตร์หรือท้อง ถิ่นที่ผู้พูดภาษานั้นอาศัยอยู่ในภาค ต่าง ๆ แบ่งได้เป็น ๔ ถิ่นใหญ่ ๆ คือ ภาษาถิ่นกลาง ภาษาถิ่นเหนือ ภาษาถิ่นอีสานและภาษาถิ่น ใต้
             ภาษาสื่อสารเกิดจากการเรียนรู้ มิใช่สิ่งที่ติดตัวมาแต่กำเนิดหรือเกิดจากสัญชาติญาณ มนุษย์เราค่อย ๆ เรียนรู้วิธีการใช้ ภาษาเพื่อการสื่อสารในชีวิตประจำวันมาทีละเล็กทีละน้อยตามความจำเป็นของชีวิตและมีการเรียนรู้เพิ่มขึ้นและพัฒนาขึ้นตาม ลำดับ ทั้งภาษาถ้อยคำและภาษาที่ไม่ใช่ถ้อยคำการใช้ภาษาในชีวิตประจำวันย่อมมีความแตกต่างกันไปบ้างตามกาลเทศะ บุคคล อาชีพ เพศ วัย สภาพทางภูมิศาสตร์ วัฒนธรรม สังคม สิ่งแวดล้อมและสถานการณ์ต่าง ๆ มีการเปลี่ยนแปลงถ้อยคำวิธีการเรียบ เรียงถ้อยคำ และการเลือกใช้ถ้อยคำ ให้ตรงตามวัตถุประสงค์ในการสื่อสารซึ่งสิ่งเหล่านี้มีสิทธิผลทำให้เกิดความแตกต่าง ทำให้ เกิดภาษากลุ่มย่อย ๆ ขึ้น แต่อย่างไร ก็ตามไม่ว่าผู้ใช้ภาษา จะอยู่ในสังคมใดก็ต้องเรียนรู้วิธีการใช้ภาษาของคนในสังคมนั้นให้ เข้าใจทั้งนี้เพื่อจะได้ใช้ภาษาสื่อสารในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพภาษากลุ่มย่อย ๆ ต่าง ๆ มีดังนี้
             ภาษากลาง คือ ภาษาถิ่นที่ใช้สื่อสารอยู่ในจังหวัดของภาคกลาง เช่น เพชรบุรี กาญจนบุรี สุพรรณบุรี ราชบุรี นครปฐม อ่างทอง และพระนครศรีอยุธยา เป็นต้น ภาษาถิ่นที่ใช้สื่อสารอยู่ในจังหวัดเหล่านี้ มีสำเนียงพูดที่แตกต่างกันออกไป จะมีลักษณะ เพี้ยนเสียงไปจากภาษากลางที่เป็นภาษามาตรฐาน 
             ภาษาถิ่นใต้ คือ ภาษาถิ่นที่ใช้สื่อสารอยู่ในจังหวัดต่าง ๆ ของภาคใต้ของประเทศไทย ลงไปถึงชายแดนประเทศมาเลเซีย รวม ๑๔ จังหวัด เช่น ชุมพร ระนอง สุราษฎร์ธานี ภูเก็ต พัทลุง สงขลา นครศรีธรรมราช เป็นต้นและบางส่วนของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ภาษาถิ่นใต้ยังมีภาษาถิ่นย่อยลงไปอีกเป็นภาษาถิ่นใต้ ภาคตะวันออก เช่น ภาษาถิ่นที่ใช้ในจังหวัดนครศรี ธรรมราช พัทลุง สงขลา ปัตตานี ตรัง สตูล ภาษาถิ่นใต้ตะวันตก เช่น ภาษาถิ่นที่ใช้ในจังหวัดกระบี่ พังงา ระนอง สุราษฎร์ธานี และชุมพร และภาษาถิ่นใต้สำเนียงเจ๊ะเห เช่น ภาษาถิ่นที่ใช้ในจังหวัดนราธิวาสและปัตตานีในแต่ละภาคก็จะมีภาษาถิ่นใต้ เป็น ภาษาถิ่นย่อยลงไปอีก เช่น ภาษาถิ่นระนอง ภาษาถิ่นภูเก็ต ภาษาถิ่นพัทลุง ภาษาถิ่นสงขลา เป็นต้น ภาษาถิ่นย่อยเหล่านี้อาจจะมี เสียงและคำที่เรียกสิ่งเดียวกันแตกต่างกันออกไป 
             อีสาน คือ ภาษาถิ่นอีสานของประเทศไทยมีลักษณะใกล้เคียงกับภาษาที่พูดที่ใช้กันในประเทศลาวแต่ภาษาอีสานก็ยัง ถือว่าเป็นภาษาถิ่นของภาษาไทย ภาษาถิ่นอีสานมีภาษาถิ่นย่อยหลายภาษา ได้แก่ ภาษาที่ชนกลุ่มใหญ่ในภาคอีสานใช้พูดจากัน ซึ่งใช้สื่อสารอยู่ในจังหวัดต่าง ๆ ของภาคอีสานหรือภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น สกลนคร หนองคาย นครพนม ขอนแก่น อุดรธานี อุบลราชธานี ร้อยเอ็ด เลย ชัยภูมิ มหาสารคาม กาฬสินธุ์ เป็นต้น 
             หรือภาษาถิ่นพายัพ (คำเมือง) คือ ภาษาถิ่นที่ใช้สื่อสารอยู่ในบางจังหวัดของภาคเหนือตอนบน หรือภาษาในอาณาจักร ล้านนาเดิม มักจะพูดกันมากในจังหวัดเชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน เชียงราย พะเยา ลำปาง น่าน ลำพูน ตาก แพร่ เป็นต้น 
             ภาษามลายู คือ ภาษาถิ่นที่ใช้สื่อสารอยู่ในจังหวัดทางภาคใต้ตอนล่างบริเวณติดต่อกับประเทศมาเลเซีย มีลักษณะของ ภาษาภาษาชวา-มลายู เป็นภาษาที่จัดอยู่ในตระกูลมาลาโยโพเนเซียน หรือออสโตรเนเซียนมีลักษณะเป็นภาษาคำติดต่อแต่การ ติดต่อคำมีลักษณะที่ไม่ซับซ้อนมากนัก

                  http://www.gotoknow.org/posts/531464